ThS.BS Phạm Ngọc Trâm
----
1. BỆNH ZONA LÀ GÌ?
Bệnh Zona (Herpes Zoster) là một loại phát ban gây đau đớn dữ dội do virus Varicella-Zoster gây ra – cùng loại virus gây bệnh thủy đậu.
- Cơ chế: Sau khi khỏi thủy đậu, virus vẫn ẩn náu trong cơ thể. Khi hệ miễn dịch suy yếu, chúng "thức giấc" và gây ra Zona.
- Đặc điểm: Phát ban thường xuất hiện theo dải hoặc hình đai (giống cái thắt lưng) ở một bên cơ thể.
2. AI CÓ NGUY CƠ CAO MẮC BỆNH?
Khoảng 20% dân số sẽ mắc bệnh Zona trong đời. Các đối tượng nguy cơ cao bao gồm:
- Tuổi tác: Người từ 50 tuổi trở lên có nguy cơ cao nhất.
- Hệ miễn dịch suy yếu: Người mắc ung thư, đang hóa trị, dùng thuốc ức chế miễn dịch (trị viêm khớp, ghép tạng) hoặc nhiễm HIV/AIDS.
3. DẤU HIỆU VÀ TRIỆU CHỨNG ĐIỂN HÌNH
Bệnh thường tiến triển qua các giai đoạn:
- Khởi phát: Ngứa, rát, tê bì hoặc đau nhói ở một vùng da. Có thể kèm sốt, mệt mỏi, đau đầu.
- Toàn phát: Sau 1-2 ngày, các mụn nước xuất hiện theo hình dải trên thân mình, mặt hoặc mắt. Cơn đau có tính chất nhói, buốt như bỏng rát.
- Hồi phục: Sau 7-10 ngày, vết loét đóng vảy. Tuy nhiên, sẹo và biến đổi màu da có thể tồn tại lâu dài.
Lưu ý về lây nhiễm: Bạn không thể lây Zona từ người khác, nhưng người chưa từng bị thủy đậu hoặc chưa tiêm vaccine thủy đậu có thể bị lây bệnh thủy đậu nếu tiếp xúc trực tiếp với mụn nước của người bị Zona.
4. BIẾN CHỨNG NGUY HIỂM
Nếu không được điều trị kịp thời, Zona có thể để lại hậu quả nặng nề:
- Đau dây thần kinh sau Zona: Gặp ở 10-15% người bệnh. Cơn đau kéo dài trên 3 tháng, thậm chí nhiều năm, gây mất ngủ, trầm cảm và suy giảm chất lượng sống.
- Biến chứng về mắt: Có thể dẫn đến mất thị lực vĩnh viễn.
- Nhiễm trùng da: Vi khuẩn xâm nhập vào vết loét gây viêm mô tế bào.
- Hội chứng Ramsay Hunt: Gây yếu cơ mặt, đau tai và ảnh hưởng thính giác.
5. PHƯƠNG PHÁP ĐIỀU TRỊ
- Thuốc kháng virus: Cần dùng càng sớm càng tốt (tốt nhất trong 72 giờ đầu) để giảm mức độ nặng.
- Giảm đau: Sử dụng thuốc đường uống, kem bôi capsaicin, miếng dán lidocaine hoặc tiêm steroid tùy mức độ.
- Chăm sóc tại chỗ: Giữ vùng da sạch, khô; tránh bôi các loại kem dưỡng gây kích ứng.
6. PHÒNG NGỪA – TẦM QUAN TRỌNG CỦA VACCINE ZONA
Cách tốt nhất để không phải chịu đựng những cơn đau Zona là chủ động tiêm phòng.
- Tại sao nên tiêm Vaccine ngay?
- Giảm đáng kể nguy cơ mắc bệnh và đặc biệt là giảm nguy cơ bị đau dây thần kinh sau Zona mãn tính.
- Nếu chẳng may mắc bệnh sau khi tiêm, các triệu chứng sẽ nhẹ hơn và thời gian hồi phục nhanh hơn.
- Đối tượng khuyến cáo: Người lớn trên 50 tuổi và những người trẻ tuổi có hệ miễn dịch suy yếu.
- Độ an toàn: Vaccine có thể gây tác dụng phụ nhẹ tại chỗ tiêm (đỏ, sưng) hoặc mệt mỏi ngắn hạn, nhưng đây là những phản ứng bình thường và sẽ tự hết sau 2-3 ngày.
Để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, đặc biệt là nhóm người cao tuổi, Khoa Khám và Điều trị theo yêu cầu – Bệnh viện Nhân Dân 115 hiện đang triển khai tiêm Vaccine phòng bệnh Zona. Hãy đến trực tiếp phòng tư vấn tiêm chủng tại Khoa để được các bác sĩ thăm khám và thực hiện chỉ định tiêm phòng ngay hôm nay!
Đừng để Zona tước đi niềm vui sống của bạn và người thân.
Tài liệu tham khảo: Albrecht MA. Patient education: Shingles (Beyon The Basics). In: Hirsch MS, editor. UpToDate. Waltham, MA: UpToDate; 2024 [updated 2024; cited 2026 Feb 23].
Zalo
Facebook
Youtube