Tăng huyết áp – không còn là bệnh của người lớn tuổi?

Khoa Tim mạch tổng quát

----

1. Tại sao lại có câu hỏi này?

Trong nhiều năm, cộng đồng vẫn quan niệm rằng tăng huyết áp (THA) là bệnh “của người già”. Tuy nhiên, các nghiên cứu mới trên thế giới và tại Việt Nam cho thấy tăng huyết áp đang trẻ hóa nhanh chóng, trở thành vấn đề sức khỏe nghiêm trọng ở nhóm tuổi 18–45. Hiện nay tăng huyết áp xuất hiện ngày càng nhiều ở người trẻ.

Điều đáng lo ngại nhất là người trẻ bị THA làm tăng cao nguy cơ xảy ra các biến chứng cơ quan sớm. Ví dụ người dưới 45 tuổi có THA tăng gấp 3–5 lần nguy cơ đột quỵ so với người cùng tuổi có huyết áp bình thường. Tại các bệnh viện Việt Nam, số ca đột quỵ ở người trẻ (dưới 45 tuổi) tăng đáng kể trong 5–7 năm gần đây, trong đó tăng huyết áp là yếu tố nguy cơ số một.

Tăng huyết áp đang tấn công người trẻ âm thầm hơn, nguy hiểm hơn.

2. Tăng huyết áp ở người trẻ khác gì với người lớn tuổi?

Tại sao người trẻ bây giờ dễ bị THA? Đó là do các yếu tố về môi trường và lối sống ảnh hưởng đến nguy cơ tăng huyết áp ở người trẻ: thức khuya kéo dài, hút thuốc lá, căng thẳng công việc, học tập, ít vận động, ngồi nhiều, tăng cân, béo phì, béo bụng, chế độ ăn uống không lành mạnh.

Mặc dù cùng là tăng huyết áp, nhưng đặc điểm ở người trẻ có nhiều điểm khác biệt quan trọng:

• Thường không có triệu chứng

• Người trẻ ít khi cảm thấy đau đầu, chóng mặt hay khó chịu.
• Vì vẫn “cảm thấy khỏe”, họ thường không đi khám nên phát hiện muộn.

•  Nguy cơ tăng huyết áp thứ phát cao hơn: Ở nhóm trẻ 18–40 tuổi, tỉ lệ THA có nguyên nhân (gọi là tăng huyết áp thứ phát) khá cao (20–30%), nếu không tầm soát kỹ, bệnh dễ bị bỏ sót.
• Mạch máu bị tổn thương sớm và kéo dài

Vì tuổi thọ còn dài, tác động của THA kéo dài 10–20 năm sẽ gây tổn thương mạch máu nghiêm trọng hơn, dẫn đến nhồi máu cơ tim, suy tim, đột quỵ, suy thận mạn, suy giảm thị lực.

3. Khi phát hiện tăng huyết áp, người trẻ cần làm gì?

1. Gặp bác sĩ chuyên khoa tim mạch sớm

Không tự mua thuốc uống hay bỏ qua kết quả đo. Khám chuyên khoa để tầm soát nguyên nhân, tìm yếu tố nguy cơ khác (mỡ máu, đường huyết, chức năng thận), đánh giá tổn thương các cơ quan trong cơ thể do tăng huyết áp gây ra.

1. Điều chỉnh lối sống

• Chế độ ăn giảm muối
• Tập thể dục
• Giảm cân
• Hạn chế rượu bia, nước tăng lực, cà phê quá mức
• Ngủ đủ giấc
• Giảm stress

1. Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ

Tài liệu tham khảo

1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). High Blood Pressure Statistics. 2023.
2. World Health Organization. Hypertension: Key Facts. WHO, 2023.
3. Maria Khan et al. Risk Factors for Stroke in the Young (18–45 Years): A Case-Control Analysis of INTERSTROKE Data from 32 Countries. Neuroepidemiology 9 November 2023; 57 (5): 275–283. https://doi.org/10.1159/000530675
4. Chayakrit Krittanawong et al. Acute Myocardial Infarction: Etiologies and Mimickers in Young Patients. Journal of the American Heart Association,Volume 12, Number 18, https://doi.org/10.1161/JAHA.123.029971
5. European Society of Cardiology (ESC). Guidelines for the management of arterial hypertension, 2023.