Sỏi thận âm thầm gây suy thận như thế nào?

ThS. BS. Trần Lê Duy Anh - Khoa Ngoại niệu – Ghép thận

----

Sỏi thận không chỉ đơn thuần gây ra những cơn đau lưng, đau hông dữ dội cấp tính. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, những viên sỏi nhỏ bé có thể âm thầm tàn phá chức năng thận, dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm ảnh hưởng đến tính mạng.

(Hình: Nguồn Internet)

1. Nhiễm trùng đường tiết niệu & nhiễm trùng máu

• Cơ chế: Sỏi cản trở dòng chảy tự nhiên của nước tiểu, gây ứ đọng – tạo môi trường lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi.
• Mức độ nguy hiểm: Viêm nhiễm có thể bùng phát thành viêm thận – bể thận cấp. Nguy hiểm hơn, vi khuẩn có thể tràn vào hệ tuần hoàn gây nhiễm trùng máu, nguy cơ tử vong cao nếu không cấp cứu kịp thời.
• Dấu hiệu nhận biết: Sốt cao kèm rét run, đau dữ dội vùng hông lưng, tiểu buốt, tiểu rắt, nước tiểu đục hoặc có mùi hôi nồng.

2. Thận ứ nước và mất chức năng thận

• Cơ chế: Sỏi mắc kẹt tại niệu quản hoặc đài bể thận khiến nước tiểu không thể thoát xuống bàng quang. Thận bị căng trướng nước giống như một "đập nước bị nghẽn".
• Hậu quả: Áp lực nước ứ đọng kéo dài làm các tế bào thận bị đè sụp, dẫn đến hình thành sẹo xơ hóa mô thận. Theo thời gian, quả thận sẽ mất dần khả năng lọc máu hoàn toàn.
• Dấu hiệu nhận biết: Đau âm ỉ hoặc từng cơn vùng lưng, buồn nôn, tiểu ít hoặc tiểu ra máu.

3. Suy thận cấp tính và mạn tính

• Suy thận cấp: Xảy ra khi sỏi gây tắc nghẽn đột ngột và hoàn toàn cả hai bên thận (hoặc trên người chỉ còn một quả thận duy nhất), khiến cơ thể không thể bài tiết nước tiểu.
• Suy thận mạn: Tình trạng viêm nhiễm và ứ nước lặp đi lặp lại khiến tế bào thận tổn thương vĩnh viễn. Người từng bị sỏi thận có nguy cơ tiến triển thành bệnh thận mạn tính cao gấp 2–3 lần người bình thường. Khi thận đã suy nặng, người bệnh bắt buộc phải lọc máu nhân tạo hoặc ghép thận để duy trì sự sống.

4. Tác động lâu dài đến tim mạch và xương khớp

• Tăng nguy cơ tim mạch: Rối loạn chuyển hóa canxi và oxalat ở người bị sỏi thận làm gia tăng tỷ lệ mắc tăng huyết áp và các bệnh lý mạc vạch.
• Nguy cơ loãng xương: Tình trạng thất thoát canxi liên tục qua đường nước tiểu khiến mật độ xương suy giảm, dễ dẫn đến loãng xương và gãy xương.
• Tỷ lệ tái phát cao: Khoảng 50% bệnh nhân sẽ bị tái phát sỏi trong vòng 5–10 năm nếu không điều trị triệt để nguyên nhân gốc rễ.

5. LỜI KHUYÊN TỪ BÁC SĨ ĐỂ PHÒNG NGỪA BIẾN CHỨNG SỎI THẬN

Để bảo vệ thận khỏe mạnh, chúng tôi khuyến cáo cộng đồng nên thực hiện các thói quen sau:

• Uống đủ nước: Duy trì 2–3 lít nước/ngày (đảm bảo nước tiểu luôn có màu vàng nhạt hoặc trong).
• Chế độ ăn cân bằng:
  • Giảm ăn muối (dưới 5g/ngày) và hạn chế thịt đỏ.
  • Hạn chế thực phẩm quá nhiều oxalat (như trà đậm, cà phê, sô-cô-la, rau chân vịt).
  • Không kiêng canxi quá mức: Vẫn nên ăn canxi tự nhiên từ sữa, cá, hải sản ở mức hợp lý.
• Tầm soát định kỳ: Siêu âm bụng và xét nghiệm nước tiểu định kỳ 6–12 tháng/lần giúp phát hiện sỏi ngay từ khi chưa có triệu chứng.
• Điều trị sớm: Đừng đợi đến khi đau dữ dội mới đi khám. Việc xử lý sỏi khi còn nhỏ giúp bảo tồn tối đa chức năng thận.