Khoa Tim mạch tổng quát
----
1. Lời mở đầu: Căn bệnh thầm lặng mà ai cũng có thể mắc
Bạn có biết rằng, cứ ba người trưởng thành thì có một người bị tăng huyết áp, và một nửa trong số đó không hề biết mình đang mắc bệnh.
Tăng huyết áp có thể không gây ra triệu chứng, không khiến bạn phải nghỉ làm hay nằm viện ngay, nhưng âm thầm phá hủy tim, não, thận, mắt và mạch máu của bạn mỗi ngày. Nhiều người vẫn đi làm, vẫn sinh hoạt bình thường mà không biết mình bị tăng huyết áp, cho đến khi có biến chứng như đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay suy thận xảy ra — và lúc đó đã quá muộn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), những biến chứng của tăng huyết áp là nguyên nhân tử vong hàng đầu toàn cầu, chiếm khoảng 10 triệu ca tử vong mỗi năm.
Chính vì vậy, đo huyết áp định kỳ là hành động đơn giản nhưng có thể cứu sống bạn. Giống như việc kiểm tra dầu máy trước khi khởi động xe, đo huyết áp giúp bạn phát hiện sớm “vấn đề” trước khi nó trở thành tai họa.
Hình 1. Những biến chứng của tăng huyết áp
2. Khi nào nên đo huyết áp và đo như thế nào là đúng?
2.1. Tần suất đo huyết áp
- Người trưởng thành khỏe mạnh (≥18 tuổi): nên đo ít nhất 1 lần mỗi năm.
- Người có yếu tố nguy cơ (thừa cân, hút thuốc, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, có người thân bị tăng huyết áp sớm): nên đo mỗi 3–6 tháng.
- Người đã được chẩn đoán tăng huyết áp: nên đo tại nhà 1–2 lần mỗi ngày, vào buổi sáng và buổi tối, ít nhất 5 ngày trong tuần đầu để đánh giá ổn định huyết áp.
2.2. Thời điểm đo
- Đo buổi sáng (trước ăn sáng và trước uống thuốc) và buổi tối (trước khi đi ngủ). Đo vào cùng thời điểm mỗi ngày để so sánh chính xác.
- Tránh đo ngay sau khi ăn no, hút thuốc lá, uống cà phê, hoặc tập thể dục — chờ ít nhất 30 phút. Ghi lại những yếu tố ảnh hưởng như stress, thiếu ngủ, uống cà phê, dùng thuốc…nếu có
2.3. Tư thế đo đúng
- Ngồi thoải mái trên ghế, lưng tựa, chân đặt phẳng trên sàn, không vắt chéo chân.
- Thư giãn ít nhất 5 phút trước khi đo.
- Không nói chuyện hoặc cử động trong lúc đo.
- Tay đặt ngang mức tim, băng quấn vừa khít quanh cánh tay trần, mép dưới của vòng bít cách nếp khuỷu tay 2 cm.
- Nên đo 2 lần liên tiếp cách nhau 1–2 phút, lấy giá trị trung bình.
- Nên ghi chép kết quả mỗi lần đo (sáng – tối, ngày, giờ) để theo dõi lâu dài.
2.4. Lưu ý khi đo huyết áp tại nhà
Hình 2. Những lưu ý khi đo huyết áp tại nhà (ESC 2024)
3. Khi nào cần đến bác sĩ?
Bạn nên đến khám bác sĩ tim mạch nếu có biểu hiện như:
- Huyết áp ≥140/90 mmHg khi đo tại nhà trên 2–3 lần trong nhiều ngày liên tiếp.
- Huyết áp ≥180/110 mmHg dù không có triệu chứng — cần đến cơ sở y tế ngay lập tức.
- Có các triệu chứng cảnh báo nguy hiểm:
- Nhức đầu dữ dội, chóng mặt, mờ mắt.
- Đau ngực, khó thở, hồi hộp trống ngực.
- Tê yếu nửa người, nói khó, lơ mơ — có thể là dấu hiệu đột quỵ.
Đừng chủ quan vì một con số cao thoáng qua, nhưng cũng đừng bỏ qua những dấu hiệu lặp lại nhiều lần. Bác sĩ sẽ giúp bạn xác định xem có thật sự bị tăng huyết áp hay chỉ là tăng huyết áp “áo choàng trắng” (do lo lắng khi đến bệnh viện).
4. Thông điệp từ bác sĩ tim mạch
“Một chiếc máy đo huyết áp tại nhà có thể rẻ hơn một bữa ăn sang trọng, nhưng lại giúp bạn tránh được một cơn đột quỵ hay nhồi máu cơ tim.”
Đo huyết áp định kỳ là hành động nhỏ, nhưng mang lại lợi ích lớn cho bạn và gia đình. Hãy bắt đầu từ hôm nay: đo, ghi, theo dõi và chia sẻ kết quả với bác sĩ. Vì sức khỏe tim mạch là nền tảng của một cuộc sống hạnh phúc và bền vững.
Zalo
Facebook
Youtube