Phòng ngừa bệnh sởi

1. Bệnh sởi là gì?

Bệnh sởi là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút sởi gây nên. Người bệnh có thể bị nhiều biến chứng nặng nếu không được chăm sóc và điều trị đúng. Tuy nhiên nếu đã mắc bệnh sởi thì không bị mắc lại.

2. Bệnh lây lan như thế nào?

- Bệnh lây qua đường hô hấp khi người bệnh nói chuyện, ho, hắt hơi, sổ mũi... làm văng các chất tiết có chứa vi rút sởi ra ngoài không khí và những người xung quanh hít phải.

- Bệnh lây lan rất nhanh ở những nơi đông người do đó dễ gây thành dịch.

- Bệnh có thể lây trong vòng 5 ngày trước và 5 ngày sau khi phát ban.

3. Những ai có thể mắc sởi?

Trẻ em và người lớn đều có thể mắc sởi đặc biệt là những người chưa được chủng ngừa đầy đủ bằng vắc-xin phòng sởi.

4. Biểu hiện của bệnh sởi như thế nào?

Giai đoạn trước phát ban:

- Sau khi tiếp xúc với nguồn lây bệnh, khoảng 2 tuần, người bệnh có biểu hiện sốt nhẹ, chảy nước mắt, sổ mũi.

- Vài ngày sau người bệnh bị sốt cao 39-40°C kèm mệt mỏi, đau cơ, đau khớp. Trong giai đoạn này người bệnh có biểu hiện “Viêm long”: chảy mũi, ho, chảy nước mắt, mắt đỏ. Ngoài ra có thể gặp đốm Koplik là những chấm trắng nhỏ ở niêm mạc má bên trong miệng.

Giai đoạn phát ban (khoảng 3 ngày):

- Ban sởi xuất hiện đầu tiên ở sau tai, lan dần ra hai bên má, cổ, ngực, bụng và tay chân. Chỗ phát ban thường có màu hồng nhạt hoặc tím thẫm, ấn vào thì biến mất. Trong thời gian này sốt giảm hoặc hết sốt.

Giai đoạn sau phát ban (khoảng 7 ngày):

- Sau thời gian phát ban toàn thân, thông thường ban sởi lặn theo trình tự như lúc xuất hiện, để lại những vết thâm đen trên mặt da.

5. Người bệnh sởi có thể bị những biến chứng gì?

Người bệnh sởi có thể bị những biến chứng sau:

- Viêm tai giữa, viêm phế quản, viêm phổi, viêm thanh quản...

-Mù do khô loét giác mạc vì thiếu vitamin A.

- Suy dinh dưỡng nặng sau sởi.

- Viêm não, viêm cơ tim có thể dẫn đến tử vong.

6. Cách chăm sóc người bệnh và phòng lây lan ra cộng đồng như thế nào?

Điều trị tại nhà nếu dấu hiệu bệnh nhẹ, không có biến chứng:

- Theo dõi nhiệt độ hàng ngày.

- Nhỏ mắt, nhỏ mũi bằng dung dịch nước muối 9% để tránh nhiễm khuẩn.

- Tắm rửa sạch bằng nước ấm để tránh nhiễm trùng và lở loét.

- Dinh dưỡng đầy đủ, thức ăn dễ tiêu và giàu dinh dưỡng, đặc biệt là vitamin A.

- Nên nằm phòng riêng (thoáng, sáng, tránh gió lùa).

- Chỉ dùng thuốc kháng sinh khi có chỉ định của thầy thuốc.

Đưa đến cơ sở y tế ngay khi các dấu hiệu nặng lên:

- Sốt cao, ho nhiều, tiêu chảy nặng…

- Ban sởi lặn hết mà vẫn còn sốt.

- Các dấu hiệu biến chứng về tai, phổi, tiêu hóa, mắt…….

7. Phòng lây lan ra cộng đồng như thế nào?

- Người bệnh cần nghỉ học, nghỉ làm và không đến nơi đông người cho đến ngày thứ 5 sau khi phát ban.

- Hạn chế tiếp xúc với phụ nữ có thai và những người chưa chủng ngừa.

- Mang khẩu trang khi tiếp xúc với người xung quanh.

8. Làm gì để phòng ngừa bệnh sởi?

- Dùng khăn hoặc tay che miệng khi ho, hắt hơi.

- Rửa tay trước khi ăn và trước khi chế biến thức ăn.

- Chích ngừa sởi. Đây là biện pháp chủ động để ngừa bệnh sởi.

9. Ai cần tiêm chủng phòng chống bệnh sởi?

- Trẻ em tiêm chủng đầy đủ 2 liều vắc-xin sởi trong chương trình tiêm chủng mở rộng (miễn phí) theo lịch sau:

- Tiêm mũi 1 khi trẻ từ 9 tháng đến 11 tháng tuổi.

- Tiêm mũi 2 khi trẻ 6 tuổi (học lớp 1).

Người lớn cần tiêm nếu có nguy cơ lây bệnh cao như:

- Chưa tiêm chủng trước đó.

- Sống trong vùng có dịch sởi.

- Cán bộ y tế tiếp xúc trực tiếp với người bệnh sởi.

10. Tiêm chủng vắc-xin ở đâu?

- Viện Pasteur TPHCM.

- Trung tâm Y tế Dự phòng Thành phố và Quận, Huyện.

- Trạm Y Tế Phường, Xã.

11. Những điểm giống nhau và khác nhau giữa bệnh sởi và Rubella như thế nào?

Giống nhau:

- Đều do vi rút gây bệnh.

- Đều bị sốt, phát ban.

Khác nhau:

Dấu hiệu	Sởi	Rubella
Sốt	Sốt cao đột ngột.	Sốt nhẹ.
Ban	- Ban xuất hiện sau sốt khoảng 4-5 ngày, ban mọc bắt đầu từ tai và lan dần xuống toàn thân. - Khi ban sởi lặn đi sẽ để lại vết thâm một thời gian mới hết hẳn.	- Ban xuất hiện sớm sau sốt khoảng 1-2 ngày, ban mọc toàn thân. - Ban lặn nhanh không để lại
Hạch	Không nổi hạch sau tai và cổ.	Nổi hạch to sau tai và cổ.